top of page

Feest voor de stad, maar niet voor haar voetgangers

23 uur geleden
4 minuten om te lezen

Van de blauwe kubus tot Festifood en Winterpret: het De Brouckèreplein illustreert een problematiek die zich op heel wat Brusselse openbare plekken voordoet. Hoe verzoenen we de organisatie van evenementen met de toegankelijkheid en bewegingsvrijheid van voetgangers?


Evenementen brengen leven in Brussel, maar nemen soms ook een aanzienlijk deel van de openbare ruimte in, ten koste van onze dagelijkse verplaatsingen. Door tijdelijke installaties, bouwwerven en langdurige innames kunnen voetgangersroutes al snel veranderen in echte hindernissenparcours.


Het De Brouckèreplein is daar een treffend voorbeeld van. Het ligt midden in de Brusselse voetgangerszone en zou een plek moeten zijn waar mensen kunnen wandelen, zitten, elkaar ontmoeten of gewoon even op adem komen. Toch werd het plein de afgelopen maanden regelmatig omgevormd tot evenementenlocatie.


Afgelopen zomer verscheen er een enorme blauwe kubus voor de betalende multimediavoorstelling Prodigy 12. De constructie nam 48 dagen lang een aanzienlijk deel van het plein in. Verschillende Brusselse organisaties uitten toen al kritiek op de toenemende commercialisering en privatisering van de openbare ruimte.


In oktober bleek bovendien dat de installatie niet over de vereiste stedenbouwkundige vergunning beschikte. Hoewel tijdelijke installaties onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling kunnen krijgen, was de noodzakelijke aanvraagprocedure niet gevolgd.


Van het ene evenement naar het andere

Nauwelijks enkele maanden later wordt het De Brouckèreplein opnieuw ingenomen. Van 5 tot 8 november vond er het gastronomische festival Festifood plaats. En vanaf 27 november volgt Winterpret, met onder andere een schaatspiste op dezelfde locatie.


Volgens de buurtbewoners van Comité Alhambra wordt de constructie van Festifood hergebruikt voor de schaatspiste. Dat zou betekenen dat een aanzienlijk deel van het plein vanaf eind oktober tot in januari bezet blijft.


De impact van evenementen beperkt zich immers niet tot de openingsdagen. Ook de opbouw, afbraak en logistieke activiteiten nemen ruimte in.


Wat afzonderlijk tijdelijke evenementen zijn, kan zo uitgroeien tot een langdurige inname van de openbare ruimte. Wanneer wordt tijdelijk gebruik eigenlijk structureel?


Een voetgangerszone waarin voetgangers moeten wijken?

De situatie is des te problematischer omdat verschillende bouwwerven rond het plein de beschikbare ruimte al beperken.


Comité Alhambra trekt hierover aan de alarmbel. Volgens hun vaststellingen blijft aan de kant van de UGC-bioscoop een doorgang van ongeveer twee meter over, die voetgangers, fietsers en andere gebruikers moeten delen. Aan de kant van hotel Métropole zouden voetgangers op bepaalde plaatsen zelfs naar de rijbaan worden verwezen, zonder duidelijk afgescheiden doorgang.


Het comité wijst bovendien op de opeenvolging van evenementen, waardoor het plein gedurende een steeds langere periode gedeeltelijk ontoegankelijk blijft.


Zulke situaties kunnen leiden tot conflicten tussen weggebruikers en vormen een bijzonder obstakel voor mensen met een rolstoel, rollator of kinderwagen, maar ook voor kinderen en ouderen.


De Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening (GSV) voorziet een minimale obstakelvrije doorgang van 1,50 meter voor voetgangerswegen. Het Brusselse Voetgangersvademecum beveelt een breedte van minstens 2 meter aan. Bovendien liggen de betrokken zones op het traject van de voetgangersboulevards. Volgens het regelgevende luik van het Gewestelijk Mobiliteitsplan moet daar minstens 5 meter ruimte voor voetgangers worden voorzien, waarvan 3 meter volledig vrij van obstakels. Daar zijn we nog ver van verwijderd!


Maar toegankelijkheid laat zich niet uitsluitend in meters uitdrukken. Een doorgang moet ook veilig, comfortabel, herkenbaar en doorlopend zijn. Een voldoende breed voetpad heeft weinig waarde wanneer het enkele meters verder plots eindigt of wanneer voetgangers gedwongen worden zich tussen andere weggebruikers te begeven.


walk stelde bovendien vast dat tijdens deze evenementen elektriciteitskabels en watertoevoerleidingen niet waren uitgerust met voorzieningen die het mogelijk maken om ze met een rolstoel of kinderwagen veilig over te steken. De gebruikte kabelbeschermers vormden integendeel echte hindernissen, waardoor mensen met een beperkte mobiliteit moeilijk of helemaal niet konden passeren.


Van openbare ruimte naar evenementenruimte

Evenementen brengen leven in de stad. Ze creëren ontmoetingen, trekken bezoekers aan en dragen bij aan de aantrekkelijkheid van Brussel. Maar ze roepen ook een fundamentele vraag op: voor wie is de openbare ruimte eigenlijk bedoeld?


Een publiek plein heeft een belangrijke functie die verder gaat dan consumptie of georganiseerde activiteiten. Het is een plek die iedereen vrij moet kunnen gebruiken, zonder toegangsticket of aankoopverplichting.


Wanneer grote delen van die ruimte herhaaldelijk worden ingenomen door betalende evenementen, terrassen en tijdelijke constructies, komt die publieke functie onder druk te staan.


De discussie over de blauwe kubus toonde bovendien aan hoe belangrijk transparantie en duidelijke voorwaarden zijn bij het toelaten van dergelijke installaties.


Van vaststellingen naar actie

Dat toegankelijke voetgangersroutes nog lang niet vanzelfsprekend zijn, stelt walk ook buiten het evenementenseizoen vast.


De problemen op het De Brouckèreplein staan niet op zichzelf. Tijdens onze Fix My Street Marathon in juni gingen we samen met deelnemers op zoek naar obstakels op voetpaden in de Brusselse Vijfhoek, waarvan ook het De Brouckèreplein deel uitmaakt. Vanuit dit initiatief ontwikkelde Walk een praktische tool waarmee burgers ook vandaag structurele problemen in de voetgangersinfrastructuur kunnen signaleren en aankaarten bij de bevoegde instanties.


Daarnaast werkte walk mee aan de vernieuwde gids toegankelijkheid voor voetgangers van Brussel Mobiliteit, die wegbeheerders en ontwerpers concrete handvatten biedt voor een toegankelijkere openbare ruimte.


Die inzet vertaalt zich in duidelijke uitgangspunten: voldoende brede en obstakelvrije voetgangersroutes, veilige oversteekplaatsen en een volwaardige plaats voor voetgangers in het mobiliteitsbeleid.


Daarom vraagt walk dat de Stad Brussel en evenementenorganisatoren:


  • Toegankelijkheid vanaf de planningsfase garanderen, met veilige, doorlopende en voldoende brede voetgangersroutes.

  • De gezamenlijke impact van evenementen en bouwwerven beoordelen, in plaats van elke tijdelijke inname afzonderlijk te bekijken.

  • Transparant communiceren over vergunningen, bezettingsperiodes en de gevolgen voor de publieke ruimte.

  • De publieke functie van pleinen beschermen, zodat er ook buiten commerciële en georganiseerde activiteiten voldoende vrije ruimte overblijft.


Met Winterpret in aantocht illustreert het De Brouckèreplein een problematiek die om een aanpak op het niveau van de hele stad vraagt. walk vraagt dat de toegankelijkheid voor voetgangers systematisch wordt meegenomen bij de organisatie van evenementen, ongeacht hun omvang, duur of locatie.


Want een bruisende en levendige stad moet ook voor iedereen toegankelijk blijven.


De openbare ruimte moet ook tijdens evenementen toegankelijk blijven voor voetgangers.

 
 
logo_indigo.png

​

avec le soutien de - met de steun van

BM-NL-FR-LOGO-RGB.png
BXL_logo_horiz_FILET_FR_NL.png
  • Instagram
  • Facebook
  • Bluesky logo
  • LinkedIn
bottom of page